Lần đầu tiên mình tự kiếm ra được tiền là năm lớp 3, lúc đó cô hàng xóm đặt đan 1 chiếc khăn len tặng con gái cô. Mình nhớ, cái khăn len đó giá 14 ngàn, trừ hết 8 ngàn tiền len, mình lời được 6 ngàn.
Lần đầu tiên mình kinh doanh là năm 2016, bán quần áo, và đương nhiên, thất bại. Đó là cái thời trẻ trâu, nghĩ lại còn buồn cười, 19 tuổi, trốn bố mẹ sang Bangkok 1 mình, chơi 1 tuần bằng số tiền gom góp nhiều tháng trời, săn vé Vietjet giá rẻ, và vay nợ anh Tây – “ngân hàng sống” thời sinh viên của mình. Chị Lỳ, một bà chị máu lửa khác, chơi thân với nhau, thấy mình đi Thái nên hai đứa hùm vốn làm ăn. Đợt đó lấy lô hàng 10 triệu, bán đâu đó được 4-5 triệu thu hồi vốn, còn lô đồ mặc tới giờ chưa hết. Lý do thất bại là vì guu thời trang xấu gớm của mình lúc bấy giờ.
Lần thứ 2 mình kinh doanh là bán sen đá năm 2017, tự kinh doanh 1 mình. Lần này thì khôn hơn chút, có tạo fanpage, có tập tành chụp ảnh, nhờ anh bồ chở tận Lái Thiêu – Bình Dương lấy mấy cái chậu đất nung giá rẻ, rồi lần nào về Đà Lạt thì chạy đi ra vườn ươm nhập sen đá về. Cô gái 20 tuổi khi đó tính không bằng trời tính, sen đá về bán không hết, để lâu thì cây chết. Lắc léo cái business đâu đó 6-7 tháng rồi cũng tạm biệt em ấy với thành tựu là chiếc fanpage hơn 700 likes, và đơn hàng xịn nhất trị giá hơn 200k của một chị khách lạ.
Rồi những năm 2018, 2019, 2020, có gì bán nấy, tới mùa bơ thì bán bơ, thích trồng nấm thì gom luôn phôi nấm về bán, có quần áo cũ không dùng cũng bán. Mình cũng tự thấy không có khiếu kinh doanh lắm, ngoài cái tính bán hàng thiệt thà, được mấy anh chị khách thương, chứ hết rồi.
Hồi đầu năm ngoái, lúc mới chuyển về quê lập nghiệp, mình tìm tòi về nông sản địa phương nhiều hơn, rồi cũng móc nối, bán sỉ các loại hoa, rau củ Đơn Dương. Mình tự thấy câu chuyện nông nghiệp có rất rất nhiều thứ để kể, rất nhiều có khăn cần khắc phục, và rất nhiều bài toán để giải. Mình bán hàng rau củ, lại lỗ, lý do vì hàng nông sản tươi rất dễ bị hư hao trong quá trình vận chuyển, cứ hễ hàng không đúng chất lượng là lại đền tiền, bù hàng. Hông lẽ cứ bù tiền vì hàng hư miết, nên mình suy nghĩ nhiều hơn về những nông sản được chế biến để bảo quản lâu hơn. Rồi lên đủ thứ business plan, áp dụng cả business canvas model, SWOT, VRIO framework,… cái gì mà học liên quan tới, xài được là đem xài hết. Kết quả, không thực tế, vì financial plan (kết hoạch tài chính) không hợp lý, số vốn nhỏ bé không đủ cho cái ước mơ to bự của mình.
Nhiều lúc nghĩ, “hồi xưa bà thầy bói nói mình không có số kinh doanh, hông lẽ thiệt hở ta?”. Nản thì nghĩ tùm bậy vậy thôi, chứ mình tin vào sự cố gắng của bản thân hơn là tin lời của một ai khác. Mình quyết định chia nhỏ kế hoạch ra, kéo dài thời gian hơn, bớt đi những kỳ vọng không thực tế. Mình vẫn thích ngành nông nghiệp, mình vẫn muốn xuất khẩu nông sản địa phương, tăng giá trị cây trồng, vẫn rất muốn trở thành doanh nhân thực sự, và chắc chắn không từ bỏ giấc mơ này. Mình cũng hiểu rằng chỉ có thực hành mới là bài học thực tế nhất, hiệu quả nhất, không cần làm những thứ quá vĩ mô, mà đơn giản như bán hạt điều chẳng hạn, hoặc bắt đầu một thói quen mới chẳng liên quan như chạy bộ. Làm gì cũng được, miễn biết ước mơ của mình là gì, miễn không từ bỏ nó là được. Như thầy Cang có giảng cho mình một câu rất hay “Ước mơ thì vẫn có, nhưng phải đi đến đó bằng cách nào tốt đẹp nhất và ít sự đánh đổi nhất đó chính là thành công”.
Một buổi tối đầy biết ơn vì được tranh thủ viết lúc con đã ngủ, được nghe bản nhạc yêu thích của Monoman, được làm việc với một người chị mình rất quý, và được trò chuyện với thầy, người chỉ lối cho mình khi bế tắc.
